Cmentarz wojenny nr 205

 

W centralnym punkcie naszej miejscowości znajduje się mały cmentarz wojskowy, pozostałość po wydarzeniach z roku 1915 kiedy to przez Wałki przetoczyła się nawałnica I Wojny Światowej. To właśnie tutaj starły się dwie wrogie armie: połączone siły austro-węgierskie  i niemiecke z siłami rosyjskimi. Była to odpowiedź sprzymierzonych wojsk austriackich i niemieckich na wydarzenia z 1914r. kiedy to wojska rosyjskie przechodząc do ofensywy zajęły te tereny łącznie z Tarnowem.

Wczesnym rankiem w dniu 2 maja 1915r. 11 Armia niemiecka (11 deutsche Armee), która zajęła pozycje pomiędzy dwoma armiami austro-węgierskimi: K.U.K. 4 Armee stacjonującej na zachód od Tarnowa i K.U.K. 3 Armee stacjonującej na linii Karpat na wysokości Jasła, rozpoczęła natarcie na pozycje wroga w rejonie Gorlic (tzw. Bitwa Gorlicka) stosując zmasowany atak artyleryjski. W wyniku tych działań K.U.K. 4 Armee także odniosła sukces i już 6 maja front przesunął się na wschód od Tarnowa, na linię Dąbrowa Tarnowska-Pilzno. Patrząc na mapę łatwo zauważyć, że właśnie na tej linii leżą Wałki  (kliknij na obrazek).

linia_frontumSądząc po datach śmierci żołnierzy pochowanych na naszym cmentarzu należy wnioskować, że front na jakiś czas zatrzymał się w tym miejscu. W wyniku działań wojennych na naszym terenie śmierć poniosło 31 żołnierzy austro-węgierskich i  8 Rosjan. Analiza tabliczek przytwierdzonych do małych betonowych obelisków dowodzi, że w szeregach niemieckich i austro-węgierskich zginęło wówczas 10 żołnierzy z pochodzenia Włochów. Większość poległo 7 maja 1915r., ale 6 osób być może w wyniku doznanych obrażeń zmarło w nocy z 7 na 8 maja. Wszyscy służyli w K.U.K. T.K.J.R. 4 i 2 co w rozwinięciu oznaczało Kaiserlich und Koenigliche Tiroler Kaiser-Jäger-Regiment.  W tłumaczeniu na język polski brzmi: Cesarsko Królewski Tyrolski Cesarski Regiment Strzelców 4 Armii. Dzięki pomocy internauty podpisującego się K.3, który dostrzegł moją błędną interpretację austro-węgierskich skrótów oznaczeń jednostek wojskowych dziś mogę z całą odpowiedzialnością napisać, że na naszym cmentarzu spoczywają żołnierze dwóch różnych pułków (regimentów) – 2 i 4. Cytuję za autorem wpisu do księgi gości: „Otóż błędnie rozszyfrowano skrót T.K.J.R. 2, bowiem oznacza on w tłumaczeniu „Drugi Tyrolski Cesarsko Królewski Pułk Piechoty”. Numer przy nazwie pułku (tak się poprawnie tłumaczy „regiment”) nie oznacza numeru armii do jakiej jest przyporządkowany (w każdej armii było co najmniej kilkanaście pułków), tylko jest on indywidualnym numerem pułku. T.K.J.R. 2 i T.K.J.R. 4 wraz z innymi jednostkami walczyły w składzie XIV Korpusu, który był częścią 4 Armii osłaniającej północne skrzydło „operacji gorlickiej”. Ciekawym może być jedynie fakt, iż na początku ofensywy T.K.J.R. 4 zajmował najdalej na północ wysunięty odcinek frontu (oparty lewym skrzydłem o Dunajec) i atakował wzgórze w Dąbrówce Szczepanowskiej, a T.K.J.R. 2 oddzielony był od niego 3 innymi pułkami i atakował pozycje na wschód od Lubinki. No ale po tygodniu ofensywy nie takie przesunięcia się zdarzały.” Jak widać w zawierusze wojennej poszczególne oddziały nie raz musiały gwałtownie zmieniać swoje położenie i stąd wśród ofiar są żołnierze z innych formacji.

HVmWedług informacji zawartych na stronie http://www.polegli.forgen.pl można się dowiedzieć, że projektantem cmentarza był Siegfried Haller. Cmentarz otoczony jest masywnym betonowym murem który obecnie odgradza go od ładnie zagospodarowanego placu. Centralnym elementem jest duży betonowy krzyż wokół którego rozmieszczono 8 małych obelisków zwieńczonych żeliwnymi krzyżami podobnymi do krzyży maltańskich przyozdobionymi wieńcami liści. Wyjątek stanowi krzyż na grobie żołnierzy rosyjskich, który nawiązując do wiary prawosławnej posiada dodatkowe ukośne ramię.

W trzech rogach wokół ogrodzenia zachowały się jeszcze oryginalne słupki z charakterystycznymi literami odciśniętymi w betonie HV oznaczającymi Heeres-Vemessung – Geodezja Wojskowa. To dowód, że austriackie wojsko po zorganizowaniu pochówku oznaczyło teren i naniosło położenie cmentarza na mapy.

Dla zainteresowanych zamieszczam przykładowe czasopismo z tamtego okresu ukazujące się w Austrii. DIBGazeta ilustrowana „Das interessante Blatt” pochodzi z 15 sierpnia 1915r., a więc ukazała się tydzień po śmierci pochowanych na naszym cmentarzu żołnierzy. Dzięki niej możemy zobaczyć wojnę z pespektywy mieszkańców Wiednia. Główny temat numeru to oczywiście doniesienia wojenne z najważniejszym dotyczącym zatopienia włoskiego pancernika „Amalfi”. W dalszej części numeru nie brakuje jednak całkiem trywialnych rubryk jak choćby wyniki gier liczbowych, ogłoszenia o cudownych środkach leczniczych, czy kącika szachowego. Cóż, wojna dla wiedeńskich czytelników to temat na drugim końcu świata… .

Aby oglądnąć gazetę kliknij obrazek. Do otwarcia potrzebny jest zainstalowany na komputerze Acrobat Reader.

 

 


Spis poległych i pochowanych na cmentarzu wojennym nr 205 w Wałkach***

(kolor tła pod nazwiskami oznacza wspólny obelisk)
Nazwisko Imię Stopień wojskowy Jednostka Data śmierci
Patterer Gustav JG. K.U.K. T.K.J.R. 2 7./5./1915
Castellaz Giovanni-Batt. JG. K.U.K. T.K.J.R. 2 7./5./1915
Kaiser Franz JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Mersa Josef JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Pasquazzo Evaristo JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Toffeti Domenico JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Leber (Laber)*** Wenzel JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Thaler Giuseppe JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Schneider Josef JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Petzwinkler Anton JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Windegger Peter JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Kraler Josef JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Scopoli Giovanni-Batt. JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Bassani Giuseppe JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Hotter Johann JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Papp Josef UNT. JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Menestrina Angelo (Angela)*** JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Köck Georg JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Meister Josef JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Schwaiger Michael JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Harb Thomas JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Auer Josef JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Diffrader Josef JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Gerl Konrad JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7./5./1915
Näckler Johann JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7-8./5./1915
Fuetsch Josef JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7-8./5./1915
Angerer Josef JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7-8./5./1915
Zanghellini Cornelio JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7-8./5./1915
Colleselli Francesco JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7-8./5./1915
Moranduzzo Demetrio JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7-8./5./1915
Federspieler Alois JG. K.U.K. T.K.J.R. 4 7-8./5./1915
12 RUSS. KRIEGER b.d b.d 7./5./1915

 

*** nazwiska osób zostały ustalone na podstawie tabliczek umieszczonych na obeliskach i odbiegają od informacji zawartych na stronie www.polegli.tgcp.pl poświęconej poległym w działaniach wojennych na ziemiach polskich podczas I Wojny Światowej.

 Posted by at 09:16