1902

 

Fragment mapy austro-węgierskiej w skali 1:75 000  z 1902 roku przygotowanej przez Kaiserlich und Kőniglich Militaergeografishes Institut.

mala1902

 

Znaki topograficzne map austriackich w skali 1:75000

 

Kolej_jednotorowa Kolej jednotorowa
Kolej_dwutorowa Kolej dwutorowa
Kolej_z_nadbudowa Kolej z nadbudową drugiego toru
stacjakolejowa Stacja kolejowa
szosaIIklasy Szosa II klasy
Droga_polna Droga polna
Droga_gospodarcza Droga gospodarcza
Most Most
Kaplica Kaplica
Figura religijna Figura religijna
Krzyz Krzyż
Budynek Budynek
Karczma Karczma (Wirtshaus)
Lesniczowka Leśniczówka (Jägerhaus)

 

1. Kolej

Datowanie tej mapy wskazuje, że wykonano ją w 1902r. Od poprzedniej jest młodsza o 23 lata. W tym czasie cała kolej przebiegająca przez naszą miejscowość została rozbudowana i obecnie posiada już dwa tory. Przy symbolu stacji pojawiły się litery „E.St.” co jest skrótem od niemieckiego słowa Eisenbahnstation, a po polsku oznacza „stacja kolejowa”.

2. Krzyże i figury

Przy drodze do Szpica nie widać już symbolu figury religijnej, natomiast pojawiają się cztery nowe krzyże. Jeden z nich umiejscowiony jest przy głównej drodze z Tarnowa w miejscu gdzie uprzednio droga ta gwałtownie skręcała pod pierwszy mały most. Drugi krzyż zaznaczono przy drodze na Fiołkówkę niedaleko poprzedniego położenia Karczmy, jakby trochę za nią. A trzeci z nich analogicznie do drugiego zaraz na początku drogi w kierunku Szpica. Czwarty został ustawiony także przy drodze do Szpica na ostrym zakręcie w kierunku północnym. Obecnie wszystkie główne drogi prowadzące przez Wałki posiadały własny krzyż.

3. Las

 W lesie pojawiły się znane nam współcześnie przesieki wraz z najdłuższą tzw. „Linią B”. Powstanie przesiek przyczyniło się pewnie do spadku znaczenia ukośnej drogi ze Żdżar, która po połączeniu się z jedną z nich urywa się. Zapewne ruch z tej drogi przejęły przesieki, ale także nowa droga po obrzeżu lasu, która prowadziła wprost do mostu. Przy skrzyżowaniu drogi do Pogórskiej Woli z leśną przesieką tzw. Linią „B” oraz nieco w głębi lasu także przy przesiece pojawiają się dwa niezidentyfikowane przeze mnie znaki topograficzne. Jakość wydruku nie pozwala mi na jednoznaczne określenie o jaki element krajobrazu chodzi. Książka mjr St. Gąsiewicza „Znaki topograficzne i znaki taktyczne” wydana przez Główną Księgarnie Wojskową w 1930r. podaje dwa podobne znaki używane na mapach austriackich. Jeden z nich oznacza „Drzewo orientacyjne”, drugi „Studnię” ale dodatkowo oznaczony jest literą „B” czego brakuje na opisywanej mapie. Biorąc pod uwagę, położenie tych obiektów  na terenie lasu, można wnioskować, że chodzi tu o jakieś charakterystyczne drzewo np. starsze niż inne w całym kompleksie leśnym, a zatem bardzo ułatwiające orientację w terenie.

4. Gospoda, karczma

 Wygląda na to, że w trakcie tych 23 lat powstał inny budynek karczmy. Obecnie budynek ten umiejscowiono na mapie blisko skrzyżowania dróg Tarnów – Pogórska Wola – Nowe Żukowice w miejscu gdzie dzisiaj jest sklep spożywczy. Co było przyczyną tej zmiany? Zamknięcie poprzedniego interesu z powodu nierentowności? Zmiana właściciela? Pożar? Dziś pewnie trudno będzie znaleźć na to odpowiedź.

5. Drogi

Zasadniczą zmianą jest fakt, że główna droga z Tarnowa została poważnie poprawiona. Wiele z jej odcinków „wyprostowano”, a samo jej oznaczenie zmieniło się z pojedynczej linii ciągłej oznaczającej drogę polną na podwójną ciągłą (grubą i cienką) co informuje nas o tym, że jest ona sklasyfikowana teraz jako szosa II klasy. Tej jakości droga utrzymuje się mniej więcej do skrzyżowania z drogą Fiołkówka – Szpic. „Prostowanie” drogi to przede wszystkim zmiana jej przebiegu w okolicy małego mostu. Obecnie nie skręca ona już między domy w kierunku kolei. Dwa domy pozostają teraz po jej południowej stronie. Tym samym utraciła na znaczeniu droga wzdłuż torów pomiędzy mostami, która zanikła i na mapie nie jest zaznaczona. Znaczące zmiany zaszły w centrum wsi. Jakby w rekompensacie za utraconą drogę wzdłuż torów, która pozwalała skrócić sobie przejazd pod duży most, powstał mały skrót od drogi głównej w kierunku dużego mostu. W ten sposób wspomniana wcześniej karczma znalazła się jakby na wyspie ze wszystkich stron otoczona drogami. Sądząc po jej położeniu można się domyślać, że taki układ dróg wynikał z tego, że najprawdopodobniej w okolicy karczmy utworzył się mały plac ułatwiający przejazd, czy zawracanie wozami i w ten sposób być może powstała dodatkowa droga. Powstanie tej drogi doprowadziło do utworzenia się kolejnego skrzyżowania tym razem tuż po lewej stronie (patrząc od Wałek) obok dużego mostu. Ruch pieszych i wozów przeniósł się obecnie na tę stronę torów wymuszając powstanie nowego traktu wzdłuż torów po północnej stronie. Droga ta prowadziła do stacji kolejowej i dalej. Na odcinku do stacji zapewne będąc drogą bardziej uczęszczaną jest oznaczona linią ciągłą (droga polna), dalej linią przerywaną (droga gospodarcza). W ten sposób zanikła po południowej stronie droga od leśniczówki do stacji. Przeniesienie ruchu z południa na północ pozwoliło dodatkowo pozbyć się niewątpliwej trudności jaką było przecinanie się strumienia z drogą i to w wąskim, niedogodnym punkcie wyznaczonym przez most kolejowy.Inną zmianą jest lepsza jakość drogi do obecnego Szpica, która z drogi gospodarczej awansowała na drogę polną.W Jodłówce istniejąca już wcześniej droga zostaje „ulepszona” i obecnie jest drogą polną, a dodatkowo powstaje nowe połączenie pomiędzy drogą w kierunku Nowych Żukowic, a Jodłówką nieco poniżej wcześniejszej drogi. Ta droga również jest opisana jako droga polna. Obecnie droga asfaltowa przez Jodłówkę przebiega w części po obu tych drogach. Najpierw po drodze wysuniętej bardziej na północ, później tej na południe, przez co powstały dwa ostre zakręty (jeden w lewo, drugi w prawo licząc od strony Wałek).Według tej mapy wynika, że w Jodłówce w południowej części ubyło domów, ale dla równowagi przybyło ich w części północno-wschodniej.

 

 Posted by at 23:47