Tartak

 

Starsi mieszkańcy Wałek pamiętają, że niedaleko stacji kolejowej po południowej stronie, w lesie stał niegdyś tartak należący do księcia Sanguszki. Do dnia dzisiejszego w tym miejscu znajdują się masywne ruiny świadczące o wielkości budowli, która jak na warunki maleńkiej wsi stanowiła przecież znaczny obiekt. Tym bardziej dziwne się wydaje, że na wojskowych mapach z lat 1879, 1902, 1912 i 1938 nie ma żadnej informacji na temat tartaku. Nawet droga, którą początkowo południową stroną linii kolejowej można było dojechać do leśniczówki i stacji, nigdy nie wiodła w obecne miejsce ruin. Co ciekawsze na wszystkich nowszych mapach począwszy od roku 1912 nie ma żadnej drogi od leśniczówki do stacji, a więc nie zaznaczono dojazdu w okolice tartaku, co może świadczyć o tym, że funkcjonowanie tartaku mogło przypadać na bardzo krótki okres, okres pomiędzy kolejnymi wydaniami map. Jeszcze po II wojnie światowej w ruinach tartaku organizowano zabawy taneczne na prowizorycznie zbudowanej i ogrodzonej podłodze. Jak twierdzą niektórzy, stopniowo pozostałe po tartaku mury zostały rozebrane przez okoliczną ludność, która w powojennej rzeczywistości cierpiała na brak materiałów budowlanych. Obecnie niewiele osób zagląda w to miejsce. Ruiny porosły drzewami, które „wygrały” walkę z tartakiem. Tylko grzybiarze zachodzą czasem w te strony w poszukiwaniu darów lasu. Jedną z tajemnic tego miejsca jest także mały krzyż z kwiatami i jednym lub dwoma zniczami obok ruin. Kto tam zginął? Czy tam jest pochowany? Kto pamięta o tym miejscu? Na te pytania nie znamy odpowiedzi. W roku 2002 na pozostałościach fundamentów została ustawiona kapliczka z figurą Matki Bożej Leśnej autorstwa Jana Kuty, którą poświęcił ks. Tadeusz Wolak.

Aby można było sobie lepiej wyobrazić wygląd tartaku sporządziłem schemat ruin, na którym zaznaczyłem podstawowe wymiary.


plan tartakum

Schematyczny rysunek ruin tartaku w skali 1:100 z zaznaczoną orientacją w terenie.

tartak1m tartak2m tartak3m
Pozostałość jednej ze ścian fundamentowych.

Charakterystyczne fundamenty pośrodku budowli z licznymi załamaniami i uskokami co sugerowałoby, że spełniały one funkcję elementów mocujących maszyn tartaku.

Fragment ruin z kapliczką.

tartak tablicam tartak kapliczkam tartak grobm

Obecnie przebiega w tym miejscu ścieżka edukacyjna.

Kapliczka autorstwa Jana Kuty.

Tajemniczy grób.

 

 Posted by at 09:15